Iôhan Vôngang phôn Guêthơ (Johann Wolfgang von Goeth) - nhà văn, nhà thơ lỗi lạc, chính khách và bác học Đức.

Guêthơ sinh ra trong một gia đình giàu có ở thành phố Phranphuôc bên sông Mainơ. Lúc nhỏ, Iôhan được bố và các gia sư dạy chữ và nhiều ngoại ngữ. Năm 16 tuổi, Iôhan học khoa Luật tại trường Đại học Laixich, sau chuyển sang trường Đại học Xtơraxbua. ở đây, Guêthơ đã tham gia vào nhóm văn học Bão táp và Xung kích, một phong trào văn hóa chống lại chủ nghĩa duy lý và chủ nghĩa cổ điển. Năm 1771, ông tốt nghiệp đại học Luật và làm luật sư ở Phranphuốc. Ông bắt đầu sáng tác và trở thành nhà văn nổi tiếng.

Khi đó "mốt" bảo hộ các tài năng và dùng những người nổi tiếng để tô điểm cho triều đình đang thịnh hành, ông được công tước trẻ tuổi xứ Dăcden - Vâyma là Calơ Aogutxơ mời sang Vâyma (1776). Ông được cử giữ chức cố vấn cơ mật, chủ tịch phòng tài chính và được phong tước quý tộc. Tuy ông được hậu đãi và làm được một số điều hữu ích cho công quốc Vâyma, nhưng "trong chiếc lồng vàng Vâyma khó cất lời ca", cho nên ông đã bỏ sang Italia, tìm cảm hứng và sáng tác. Đồng thời ông cũng tiến hành nghiên cứu khoa học, nghiên cứu về khoáng học và hình thái học. Năm 1792 - 1793, ông tham gia cuộc hành quân trong các đội quân phong kiến châu Âu chống lại cách mạng Pháp. Tuy có tư tưởng chống lại cách mạng bạo lực, nhưng ông cũng thấy sự cần thiết phải làm cách mạng để xóa bỏ chế độ phong kiến thối nát.

Guêthơ đã viết nhiều cuốn tiểu thuyết, nhiều vở kịch, nhiều tập thơ, trong đó nổi tiếng nhất là vở kịch thơ Phaoxtơ (Faust - phần I xuất bản năm 1806, phần II hoàn thành trước khi tác giả mất năm 1832). Trong tác phẩm Phaoxtơ, Guêthơ đã gợi lên lòng khao khát hạnh phúc của con người, sự nỗ lực vươn lên không ngừng nhằm chinh phục thiên nhiên, ông cũng đề cao tự do, cuộc đấu tranh cho tự do và sự cao cả của lao động sáng tạo.

Guêthơ mất năm 83 tuổi.

binhthuan.gov.vn

Johann Wolfgang von Goethe (28/8/1749 – 23/2/1832) – nhà bác học, nhà tư tưởng, nhà thơ Đức, tác giả của “Faust” vĩ đại.

Tiểu sử:
Goethe sinh ở Frankfurt am Main. Bố là Johann Caspar Goethe, một vị quan của triều đình, mẹ là Catharina Elisabeth Textor, con gái của Thị trưởng thành phố. Từ nhỏ được bố và các thầy tư dạy các môn học phổ thông và các thứ tiếng: Hy Lạp, Latinh, Anh, Pháp. Goethe yêu thích hội họa và văn chương từ bé, 8 tuổi đã biết làm thơ. Từ năm 1765 đến năm 1768, Goethe học luật ở Đại học Leipzig nhưng ông tỏ ra không thích môn luật mà chỉ yêu thích thơ ca. Thời kỳ này Goethe yêu cô Käthchen Schönkopf và làm nhiều bài thơ tặng cô gái này. Năm 1767 ông xuất bản tập thơ đầu tiên: Das Buch Annette, một số bài thơ ông viết thời kỳ này bị thất lạc vì ông không lưu lại. Năm 1768 ông trở về Frankfurt và bị bệnh, phải nằm viện một thời gian dài. Năm 1770 ông tốt nghiệp Đại học luật ở Strasbourg. Ở đây, ông gặp và kết bạn với Johann Gottfried Herder, người có sự ảnh hưởng đến việc phát triển tài năng của Goethe sau này. Chính Herder là người đã khơi dậy lòng yêu thích Shakespeare, Ossian và thơ ca dân gian ở Goethe. Trong một chuyến đi về làng Sesenheim, Goethe đem lòng yêu mến cô Friederike Brion, nhiều bài thơ nổi tiếng như: Willkommen und Abschied (Gặp gỡ và chia ly); Mailied (Khúc hát tháng năm), được viết trong thời kỳ này.

Những năm từ 1775 đến 1785, Goethe sống ở Weimar, vừa là bạn, vừa là cố vấn cho quận công Carl August, ông tham gia vào nhiều công việc quan trọng trong bộ tài chính, bộ giao thông và nghiên cứu nhiều môn khoa học khác ngoài thơ ca. Thời gian này ông hai lần đi sang Ý du lịch và nghiên cứu các nhà thơ cổ La Mã. Năm 1794 ông kết bạn với Friedrich Schiller và chủ yếu sống ở Weimar. Năm 1806, một lần dạo chơi trong công viên ở Weimar, Goethe gặp người đẹp Christiane Vulpius, chính xác hơn là người đẹp đã bước đến nhờ Goethe đọc thơ của anh trai mình. Thơ của anh trai không hay nhưng Christiane Vulpius rất đẹp, và con tim nhà thơ đã rung động. Cuộc hôn nhân của ông với Christiane Vulpius là nguồn cảm hứng cho ông viết Römische Elegien (Những khúc bi ca La Mã) và nhiều bài thơ tình nổi tiếng. Ngoài thơ (gần 1600 bài), Goethe còn viết tiểu thuyết, truyện, giai thoại và danh ngôn. Đỉnh cao sáng tạo của ông là kiệt tác “Faust”, tác phẩm mà ông viết xong vào những ngày tháng cuối của cuộc đời. Goethe mất ở Weimar ngày 23 tháng 2 năm 1832.

Tác phẩm chính:
*Das Buch Annette, 1767
*Die Laune des Verliebten, 1767
*Götz von Berlichingen mit der eisernen Hand, 1773
*Clavigo, 1774
*Die Leiden des jungen Werthers, 1774
*Egmont, 1788
*Iphigenie auf Tauris, 1787
*Torquato Tasso, 1790
*Wilhelm Meisters Lehrjahre, 1796
*Xenien, 1796
*Die Wahlverwandtschaften, 1809
*Urworte. Orhisch, 1817
*Faust, 1832




GỬI MIGNON

Bay trên trời chiếu sáng
Xe mặt trời màu vàng
Tỏa sáng tận xa xăm
Nhưng than ôi, gần sáng
Trong con tim sâu thẳm
Thức dậy nỗi đau buồn.

Đêm nghiệt ngã cùng ta
Vỗ về những giấc mơ
Giờ khắc trôi chầm chậm
Nhưng than ôi, gần sáng
Trong con tim sâu thẳm
Đan kết nỗi buồn xưa.

Tưởng nhớ tháng ngày qua
Dưới bầu trời mờ xa
Những con tàu cập bến
Nhưng ở trong lòng ta
Một nỗi buồn cay đắng
Không đi khỏi bao giờ.

Ta ngỡ là khỏe mạnh
Mặc áo quần sang trọng
Chỉ dành cho ngày vui
Nhưng những ai chào đón
Có ai người cảm nhận
Trong tim ta ngậm ngùi.

Mặc lòng khóc cay đắng
Nhưng nước mắt ta chùi
Giá như đau khổ này
Đưa ta về ngôi mộ
Thì từ lâu ta đã
Ngủ yên trong đất rồi.


GẶP GỠ VÀ CHIA LY

Tim như lửa cháy, chỉ muốn cho nhanh
Thắng yên cương, phi ngựa ra bãi rộng
Khói lam chiều âu yếm trên đồng ruộng
Quanh ngọn đồi lơ lửng bóng đêm đen.
Cây sồi to bao phủ bởi màn sương
Như một gã khổng lồ cao chót vót
Có vẻ như từ bóng đêm dày đặc
Trăm đôi mắt đen nghiêng ngó đang nhìn.

Từ ngọn đồi mây lấp ló ánh trăng
Trong lòng tôi một nỗi buồn dịu ngọt
Vươn đôi cánh, nhẹ nhàng cơn gió hát
Bên tai này tiếng thầm thĩ cất lên.
Cả một nghìn quái vật của bóng đêm
Nhưng con tim hát lên sau vó ngựa
Lòng can đảm tươi rói và vui vẻ
Trong tim này một ngọn lửa cháy lên.

Mắt em nhìn tôi đắm đuối, mê hồn
Tôi nhìn em, trong lòng tôi hoan hỉ
Con tim này đập mạnh vì em đó
Cả linh hồn chỉ hướng tới em thôi.
Mùa xuân hồng đang dâng tỏa ngất ngây
Dường như chỉ vì em mà tôi sống
Em bên tôi ngọt ngào, ôi thần thánh
Dường như tôi không xứng hạnh phúc này.

Nhưng than ôi, đến lúc phải chia tay
Một nỗi đau chất đầy trong lồng ngực
Nụ hôi chia ly biết bao hạnh phúc
Dù trong mắt em đau đớn dâng đầy.
Tôi bước đi, em đứng đó ngây người
Em nhìn tôi, đôi mắt buồn đẫm lệ
Nhưng tình yêu, thánh thần ơi, là thế!
Được yêu người, sung sướng biết bao nhiêu!

KHÚC HÁT THÁNG NĂM

Kỳ diệu thiên nhiên
Hồn ta rạng rỡ
Đồng vui hớn hở
Mặt trời đang lên.

Ta thấy trên cành
Bừng lên vẻ đẹp
Cả ngàn giọng hát
Cất tự bờ xanh.

Vui vẻ, hân hoan
Chất trong lồng ngực
Niềm vui, hạnh phúc
Đất với trời xanh.

Ô tình! Ô tình!
Như vàng tươi sáng
Đám mây buổi sáng
Đằng kia dâng lên.

Và em trao anh
Nụ cười, ánh mắt
Dường như khoe sắc
Cả cõi trần gian.

Này em, này em
Ta yêu em quá
Mắt em rạng rỡ
Xin hãy chung tình.

Ngọt ngào tiếng chim
Hót trong buổi sáng
Và hoa hồng thắm
Đang tỏa mùi hương.

Và ta yêu em
Bằng dòng máu nóng
Em là cuộc sống
Là tháng ngày xanh.

Lời hát cất lên
Và thêm điệu múa
Đấy là tất cả
Tình yêu chúng mình.


TÌNH YÊU MỚI, CUỘC ĐỜI MỚI

Con tim của ta ơi, có điều gì
Đã xảy ra làm mi buồn đến thế?
Cuộc đời mới lại hồi sinh mạnh mẽ
Làm cho ta không thể nhận ra.
Những gì xưa yêu giờ đã trôi qua
Xưa khát khao để giờ mi rầu rĩ
Đâu rồi tĩnh lặng, đâu vẻ vô tư
Con tim ơi, sao mi buồn đến thế?

Vẻ đẹp trẻ trung biến mi thành nô lệ
Vẻ dịu dàng, thùy mị, nét thơ ngây
Ánh mắt rực lửa, khao khát, gọi mời
Quyến rũ mi cho đến ngày xuống mộ
Liệu mi có muốn quay về lần nữa
Hay mong thoát ra khỏi cảnh tù đày
Nhưng vẻ đam mê, ánh mắt gọi mời
Chao ôi, muốn được quay về lần nữa!

Ta bất lực, bị bùa mê quyến rũ
Vây quanh ta dù sợi chỉ mong manh
Nhưng làm cho ta không nhận ra mình
Và ta vui với cuộc đời nô lệ.
Không mong muốn, không còn sức lực nữa
Ta thèm yêu, ta khao khát nỗi buồn
Muốn sống trong câu chuyện cổ thần tiên
Tình yêu ơi, thôi ta đành vậy nhé.

CHÚA RỪNG

Người phóng ngựa dưới sương, trong rừng tối
Trong tay người đứa con trai bé dại
Người vỗ về, sưởi ấm đứa con trai
Đứa con sợ hãi, nức nở khôn nguôi.

“Con trai ơi sao con lo lắng vậy?”
“Chúa rừng trước mắt con, cha có thấy?
Ngài đội vương miện, khoác áo choàng đen?”
“Con ơi đấy là chiếc bóng trong sương”.

“Con trai ơi, con hãy nghe lời cha
Nhiều niềm vui trong xứ sở bao la
Hoa cỏ, bạc vàng cùng bao châu ngọc
Và trong rương có bao quần áo đẹp”/

“Cha ơi Chúa rừng ghé bên tai con
Rằng nhiều niềm vui, châu báu, bạc vàng”
“Con ơi đấy đâu phải lời của Chúa
Mà tiếng lá rì rào theo ngọn gió”.

Về theo cha, dưới bóng mát cây sồi
Con sẽ gặp những chị gái tuyệt vời
Trên sông Reihn có các nàng tiên cá
Sẽ múa hát, ru con vào giấc ngủ”.

“Cha ơi cha có nhìn thấy Chúa rừng
Gọi các nàng tiên từ trong bóng đêm?”
Không đâu con ơi, cha nhìn thấy hết
Những cây ánh bạc cúi mình xuống đất”.

“Cha yêu con, vẻ đẹp quyến rũ cha
Cha sẽ dùng sức mạnh nếu không nghe”.
“Cha ơi, cha ơi Chúa rừng đã tới
Ngài ôm choàng làm con không thở nổi!”

Người cha sợ hãi, thúc ngựa vội vàng
Trong tay người đứa bé đang kêu rên...
Về đến nhà với vẻ đầy gấp gáp
Và đứa con trên tay người đã chết.


LÒI CHÀO CỦA HỒN MA

Với tháp cổ trên sông
Một con thuyền đơn lẻ
Hồn hiệp sĩ vẫy vùng
Nhắn lời cùng hậu thế:

“Xem, thân xác đã từng
Và con tim, khối óc
Mạnh mẽ tận trong xương
Và chén đầy đã rót.

Nửa đời trên sóng nước
Rồi năm tháng cạn dần.
Hãy đi về phía trước!
Dù số kiếp phù vân.

Sưu tầm