ĐỊA ĐẠO CỦ CHI

Địa đạo Củ Chi có vào năm 1948, lúc đầu cấu trúc đơn giản để cất giấu tài liệu, vũ khí, nơi trú ẩn của anh em cán bộ hoạt động trong vùng địch hậu. Chiến tranh du kích phát triển mạnh, địa đạo trở thành “xương sống”, thành hệ thống địa đạo liên hoàn 3 tầng, với hệ thống đường hầm có độ dài hàng trăm km, toả rộng chằng chịt trong lòng đất, là một công trình đánh giặc vĩ đại và độc đáo của Việt Nam.

Địa đạo Củ Chi được xây dựng, bảo tồn tại Bến Dược, xã Phú Mỹ Hưng anh hùng, là một trong 3 di sản được xếp hạng đầu tiên ở thành phố Hồ Chí Minh; là thế trận thu nhỏ biến hoá, sáng tạo của quân dân Củ Chi trong cuộc kháng chiến ác liệt suốt 30 năm chống kẻ thù xâm lược, giành độc lập, tự do của dân tộc Việt Nam.

Từ những năm 1945-1954, kháng chiến chống thực dân Pháp, chiến sỹ cách mạng làm hầm bí mật trong vùng địch hậu được nhân dân đùm bọc, bảo vệ. Hầm bí mật cấu tạo theo nhiều cách nhưng chủ yếu là trong lòng đất, chỉ có một miệng lên xuống vừa lọt vai người và có lỗ thông hơi để thở. Nắp hầm được ngụy trang, khi đóng nắp miệng hầm lại, kẻ địch đi trên mặt đất khó phát hiện. Đường hầm dài và có nhiều đường thoát bí mật lên mặt đất, vừa trú ẩn, vừa đánh lại quân địch, khi cần thiết theo hầm bí mật thoát khỏi chỗ nguy hiểm. Đường hầm không sâu lắm nhưng chống được đạn pháo và sức nặng của xe tăng, xe bọc thép, một số đoạn chống được bom cỡ nhỏ. Dọc theo đường hầm có lỗ thông hơi, bên trên được ngụy trang như những ụ mối.

Trước sức tấn công ác liệt của Mỹ-ngụy bằng cuộc chiến tranh huỷ diệt dã man, Khu uỷ Sài Gòn-Gia Định và Huyện uỷ Củ Chi đã lãnh đạo nhân dân và lực lượng vũ trang quyết tâm bám trụ chiến đấu, tiêu diệt quân địch, bảo vệ quê hương, bảo vệ vùng căn cứ cách mạng là một chiến lược quan trọng, là hướng tiếp cận và tiến công hiểm yếu đối với quân ngụy ở Sài Gòn. Thực hiện phương châm “một tấc không đi, một ly không rời”, bộ đội, dân quân du kích, cơ quan dân chính đảng cùng với nhân dân đào địa đạo, chiến hào suốt ngày đêm, bằng công cụ hết sức thô sơ là lưỡi cuốc, chiếc ky xúc đất bằng tre; chuyển tải hàng vạn mét khối đất đến nơi khác để giữ bí mật bằng cách đổ vào hố bom ngập nước, đổ ra đồng ruộng cày bừa, đắp thành ụ mối...; xây dựng “xã ấp chiến đấu” lập “vành đai diệt Mỹ”, mỗi người dân là một chiến sỹ, mỗi địa đạo là một pháo đài đánh giặc, tạo nên thế trận vững chắc bao vây, tiến công tiêu hao, tiêu diệt kẻ thù.

Cấu trúc hệ thống địa đạo chạy dích dắc trong lòng đất, từ đường “xương sống” tỏa ra vô số nhánh dài, ngắn, ăn thông với nhau, hoặc độc lập, chấm dứt tùy theo địa hình. Có nhiều nhánh thông ra sông Sài Gòn, khi tình thế nguy hiểm, có thể vượt qua sông sang vùng căn cứ Bến Cát (Bình Dương). Chung quanh cửa hầm lên xuống được bố trí nhiều hầm chông, hố đinh, mìn trái, mìn chống tăng, mìn gạt, phóng lựu đạn chống máy bay lên thẳng... tất cả nhằm tiêu diệt và ngăn chặn quân địch tới gần. Với hệ thống đường ngầm, công sự, chiến hào, quân dân Củ Chi đã chiến đấu vô cùng anh dũng, lập nên những chiến công vĩ đại.

Do đặc thù của cuộc kháng chiến kéo dài, nên địa đạo có nơi nghỉ ngơi, nơi dự trữ vũ khí, lương thực, thực phẩm, nước uống, giếng nước, bếp Hoàng Cầm (bếp giữ khói trong lòng đất), hầm làm việc của lãnh đạo, chỉ huy, hầm giải phẫu, nuôi dưỡng thương binh, hầm chữ A cho phụ nữ, người già, trẻ em trú ẩn. Có cả hầm lớn để hội họp, chiếu phim, diễn văn nghệ...

Khi cuộc chiến ác liệt, để bảo toàn lực lượng, mọi hoạt động của chiến sỹ và nhân dân đều phải ở trong địa đạo. Đường hẹp, có nơi ẩm ướt và ngột ngạt do thiếu dưỡng khí, ánh sáng. Nhiều người ngất xỉu phải đưa ra cửa hầm hô hấp nhân tạo.

Địa đạo Củ Chi được nhân dân bảo vệ, che chở và tất cả mọi người trong địa đạo đoàn kết, thông minh, sáng tạo, dũng cảm vượt qua mọi thử thách, giữ gìn bí mật để chiến đấu và giành chiến thắng.

Sưu tầm