Môhanđat Karamsan Găngđi (Mohandas Karamchand Gandhi), biệt hiệu Mahatma, có nghĩa là Tâm hồn vĩ đại thường được nhân dân gọi là "Thánh" Găngdi - nhà hoạt động cách mạng ấn Độ lãnh tụ Đảng Quốc đại, người lãnh đạo chủ yếu của phong trào giải phóng dân tộc ấn Độ theo đường lối phản kháng thụ động và không bạo lực.

Găngđi sinh ra trong một gia đình khá giả ở bang Gigiarat (Tây ấn). Bố là quan chức cao cấp của chính quyền địa phương, nhưng có tinh thần dân tộc, ghét bọn thực dân Anh. Mẹ là người mộ đạo Giaina. Năm 1888, Găngđi được gia đình cho du học ở Anh, theo học ngành luật. Năm 1891, ông tốt nghiệp đại học và trở về nước. Năm 1893, ông nhận làm cố vấn pháp luật cho một hãng buôn ấn Độ ở Nam Phi. Gần hai mươi năm làm việc ở Nam Phi, ông đã chứng kiến những cảnh bất công và tủi nhục của người ấn Độ và những người da màu Nam Phi khác do chính sách phân biệt chủng tộc của bọn thực dân Anh gây nên. Ông đề xướng biện pháp đấu tranh phản kháng thụ động, tức là bất hợp tác mọi mặt với nhà cầm quyền thực dân.

Đầu năm 1915, ông trở về nước, được nhân dân đón tiếp nồng nhiệt. Ông vận động nhân dân ấn Độ đấu tranh bằng cách bất hợp tác, bất bạo động. Đặc biệt sau vụ thảm sát Amrixta (13-4-1919), hàng vạn người dân ấn Độ bị thực dân Anh tàn sát, phong trào bất hợp tác toàn diện với chính quyền thực dân Anh được đặt ra. Nhân dân ấn Độ tẩy chay dùng hàng hóa của Anh, tự kéo sợi và dệt vải may quần áo, không làm việc, không đi lính cho chính quyền Anh.

Năm 1930, Găngđi còn phát động "cuộc hành trình muối" vận động hàng chục vạn quần chúng ra bờ biển, sản xuất và mua bán muối, bất chấp luật học quyền muối của chính quyền thực dân Anh. Bọn thực dân Anh đã nhiều lần bắt giam ông (1922 - 1924; 1930 - 1931; 1942 - 1944). Trong nhà tù, ông đã nhiều lần đấu tranh bằng phương pháp tuyệt thực.

Năm 1947, chính phủ Anh thấy không thể thống trị ấn Độ như trước được nữa, đã phải tuyên bố trao trả độc lập cho ấn Độ. Sau khi ấn Độ giành được độc lập (18-5-1947), những cuộc xung đột đẫm máu giữa hai cộng đồng ấn giáo và Hồi giáo vẫn tiếp diễn, Găngđi hết sức đau lòng, đi khắp nơi để kêu gọi toàn dân đoàn kết, chấm dứt xung đột tôn giáo. Ngày 31-1-1948 Găngđi đã bị một thanh niên theo ấn giáo trong tổ chức phản động Hindu Mahasapha ám hại.

 Sưu tầm