Thông tin

Tài nguyên dạy học

Thống kê

  • truy cập   (chi tiết)
    trong hôm nay
  • lượt xem
    trong hôm nay
  • thành viên
  • Điều tra ý kiến

    Bạn thấy trang này như thế nào?
    Đẹp
    Đơn điệu
    Bình thường
    Ý kiến khác

    Ảnh ngẫu nhiên

    Anh_Van_Giao_Tiep_Cho_Nguoi_Hoan_Toan_Mat_Goc___Ruby_Thao_Tran.flv NoiNayCoAnhSonTungMTP4772041.mp3 Bai_lam_so_3.flv Bai_thi_so_2.flv Bai_lam_so_1.flv Earth_hour_is_not_turn_off_lights_and_burn_candles.jpg Loan_dem_giang_sinh_2012.swf Giac_mo_trua8.swf Trian1.swf Tim_ve_dai_duong.swf Hatinhminhthuong.swf Kiniemmaitruong.swf Hmtuht.swf CRVIETNAM.swf QuehuongtoiB.swf VMai_chucmung831.swf 1329139651_17.jpg H_n_year_ht.swf Khuc_nhac_giang_sinh1.swf

    Thành viên trực tuyến

    0 khách và 0 thành viên

    Chào mừng quý vị đến với Chào mừng bạn đến với website của Đoàn Thị Hồng Điệp.

    Quý vị chưa đăng nhập hoặc chưa đăng ký làm thành viên, vì vậy chưa thể tải được các tư liệu của Thư viện về máy tính của mình.
    Nếu đã đăng ký rồi, quý vị có thể đăng nhập ở ngay ô bên phải.
    Gốc > Bài viết > Đất nước mến yêu >

    Thành luỹ kinh đô Hoa Lư xưa

    Thành luỹ kinh đô Hoa Lư xưa.

     

    Thành luỹ kinh đô Hoa Lư xưa

    Xem hình
     
    Sử ghi rằng khi thống nhất giang sơn về một mối, năm Mậu Thìn (968) Đinh Bộ Lĩnh lên ngôi hoàng đế, lập nên quốc gia Đại Cồ Việt, đóng đô ở Hoa Lư, “đắp thành đào hào, dựng cung điện, chế triều nghi”. Kinh đô Hoa Lư nay thuộc địa bàn các thôn Yên Thành, Yên Thượng và Chi Phong xã Trường Yên huyện Hoa Lư, tỉnh Ninh Bình.

     

    Dựa vào địa hình tự nhiên, nội thành kinh đô Hoa Lư, được chia thành ba khu vực chính, thường được gọi theo vị trí là Thành Nội, Thành Ngoại, Thành Nam, trong đó Thành ngoại là trung tâm kinh đô. Toàn bộ khu nội thành rộng khoảng 6km2, trong đó diện tích dùng để xây dựng cung điện, dinh thự, trại lính rộng khoảng 2,7km2.

    Do bối cảnh nước nhà vừa giành được độc lập, chính quyền Trung ương tập quyền chưa đủ mạnh để quản lý toàn bộ lãnh thổ quốc gia, nguy cơ ngoại xâm và nội chiến vẫn rình rập, nên nhà Đinh đã lập đô ở địa điểm vừa xa biên giới, vừa có địa hình hiểm trở, lại ở cạnh làng quê của vua, nay là xã Trường Yên huyện Hoa Lư.

    Kinh đô Hoa Lư nằm trong thung lũng đá vôi với ba phía Đông, Tây và Nam dày đặc núi non cao ngất, vách núi dựng đứng, đỉnh núi lởm chởm đá tai mèo, vốn được hình thành trong thời kỳ tạo sơn thuộc kỷ địa chất Triat cánh nay khoảng 300 triệu năm. Núi non hùng vĩ thực sự là những bức tường thành thiên nhiên che chở kinh đô. Phía Đông là dãy Hang Quàn, núi Đầm, phía Tây có dãy Mang Sơn, Cổ Giải, Hàm Xà, phía Nam có dãy Hang Luồn, Quèn Đốt… Ngăn cách khu Thành Ngoại với khu Thành Nội (là “thích lý” – nơi cư trú của quan lại, quý tộc) là dãy Đại Vân Sơn với các ngọn Núi Chợ, Hang Sung, Quèn Vông… Nối hai khu vực này chỉ có một lối duy nhất là Quèn Vông mà việc qua lại không dễ dàng gì. Còn trong sơn hệ đá vôi dày đặc kia, chỉ có những đường núi len lỏi, dốc, sình lầy vô cùng hiểm trở. Nhà Đinh đã lợi dụng địa thế tự nhiên với núi non hiểm trở để bảo vệ cho Kinh đô Hoa Lư. Chỉ duy nhất phía Bắc khu Kinh đô không có núi non che chắn, buộc nhà Đinh phải đắp thành để bảo vệ.

     

    Toàn cảnh Cố đô Hoa Lư

    Tường thành ngoài là tuyến tường thành bảo vệ ngoài cùng của Kinh đô Hoa Lư. Bên trong các tuyến tường thành là khu nội thành, bên ngoài chúng là vành đai ngoại thành. Kẻ địch muốn tấn công vào Kinh đô Hoa Lư thì trước hết phải vượt qua các bức tường thành này. Vì tính chất sống còn đó mà các tuyến tường thành ngoài mặc dù không thể sánh với các tường thành thiên tạo về quy mô đồ sộ, sự bền vững bất khả xâm phạm, nhưng cũng không kém phần cao to và kiên cố. Nhà Đinh cho xây đắp ở đây một số tuyến tường thành nối các ngọn núi với nhau, như ở thôn Yên Thượng, Yên Hạ, Yên Trạch có các tuyến Thành Đông chạy theo hướng Tây Bắc – Đông Nam nối núi đầm với núi Thanh Lâu, núi Thanh Lâu với núi Cột Cờ (dài 500m), tuyến Thành Bắc chạy theo hướng Đông Bắc – Tây Nam, nối núi Cột Cờ với núi Chẽ, núi Chẽ với núi Chợ dài 450m, ở thôn Chi Phong có tuyến Thành Dền hướng Đông – Tây, nối núi Hang To sang núi Cánh Hàn, núi Cánh Hàn sang núi Hàm Xà dài 650m. Phía Nam khu Nội Thành có một đoạn tường thành gọi là Thành Nam dài khoảng 100m nối hai mỏm núi phía Đông sang phía Tây, tại điểm gọi là Máng Nước. Đây là đoạn tường thành bảo vệ con đường thuỷ ra vào kinh thành Hoa Lư. Nghiên cứu vết tích các đoạn tường thành cho thấy chúng được đắp bằng đất, bên trong ốp bằng gạch, dùng cọc gỗ, lá cây chống lún. Kích thước các đoạn tường thành này rất đồ sộ và khó lòng vượt qua: chân rộng từ 15 – 17m, mặt rộng 3 – 4m, cao 8 – 10m.

    Bên trong khu vực Nội thành lại có những đoạn tường thành khác ngăn chia Nội thành ra từng khu vực nhỏ tách rời nhau. Ngoài bức tường thành thiên tạo là núi Đại Vân sừng sững chia đôi Nội thành thành hai khu vực liền kề nhau nhưng tách rời nhau, dân gian quen gọi là khu Thành Nội (thôn Chi Phong) và khu Thành Ngoại (chủ yếu nằm trên địa bàn các thôn Yên Thành, Yên Thượng), trong mỗi khu vực đó lại có các đoạn tường thành chia ngăn theo kiểu “ô hàng thuốc”. Khu Nội thành nằm gọn trong thung lũng núi đá vôi, cho nên các đoạn tường thành trong khu Nội thành thường nằm theo hướng Đông – Tây cắt ngang và nối dãy núi phía Đông với dãy núi phía Tây. ở khu Thành Nội đó là tường thành Vầu nối núi Hang Sung sang núi Cổ Giải, tường thành Bồ nối núi Quèn Đót sang núi Mồng Mang, tường thành Bin nối núi Mồng Mang sang núi Cổ Giải. ở khu Thành Ngoại có tường thành Vầu nối từ núi Hang Quàn sang núi Mã Yên, từ núi Mã Yên sang núi Quèn Vông, tường thành Ngòi Chẹm nối núi Hang Quàn sang núi Đại Vân, tường thành Thụ Mộc nối núi Am Tiêm sang núi Hang Luồn. Như vậy các đoạn tường thành này chỉ chạy cắt ngang hai khu vực Nội thành, các nhà nghiên cứu chưa phát hiện được vết tích của một đoạn tường thành nào cắt dọc khu Nội thành theo chiều Nam Bắc.

    Lễ hội Cố đô Hoa Lư

    Trên các đoạn tường thành nhân tạo này đều có cửa ra vào hoặc thường xuyên, vì nằm trên tuyến giao thông thuỷ bộ quan trọng, hoặc chỉ dùng cho việc canh giữ, bố phòng hoặc thoát hiểm khi cần thiết. Tại tuyến thành Đông có tới hai cửa thành. Một cửa đi qua đoạn thành nối núi Đầm với núi Thanh Lâu, nằm trên tuyến đường bộ quan trọng ra vào Kinh đô Hoa Lư. Bia hang Thầy Bói tạc dưới chân núi Đầm, cạnh con đường 12C hiện nay gọi cửa thành này là Đông Môn ( cửa Đông), là nơi bá quan văn võ qua lại mỗi khi vào triều bệ kiến. Nay còn địa danh xóm Đông Môn thuộc xã Trường Yên, và núi Thanh Lâu nằm cạnh đường còn gọi là Núi Cổng, nhưng vết tích của cửa thành thì hoàn toàn không còn do con đường qua đây luôn được cải tạo và mở rộng.

    Cũng trên tuyến thành này, đoạn từ núi Thanh Lâu sang núi Cột Cờ, khảo cổ học đã tìm thấy một lối đi qua thành, rộng 4,5m, dài 17m, cao hơn mặt ruộng hiện tại 1,5m. Nền lát gạch vuông trang trí hoa sen hoặc chim phượng, hai bên lối đi xây tường bằng gạch chữ nhật thế kỷ X, phế tích cho biết đương thời lối đi được lợp bằng ngói. Ngoài ra, Hang Quàn cũng là một lối đi ra vào kinh thành. Dân gian cho rằng cái hang này là nơi quản xác chết (tức nhà xác) thời Đinh – Lê, nhưng tên chính thức của nó là Yên Quang, tức là cửa ra vào an toàn. Về cổng thành dưới nước (thuỷ môn), tuy vết tích không còn, nhưng ở những chỗ có sông ngòi chảy qua tường thành, như trên tuyến thành Bắc, nơi con sông Sào Khê chảy qua ngay chân núi Chẽ, hoặc tại Hang Luồn, Máng Nước, tất phải có quân canh giữ, và đó là cổng thành đường thuỷ.

    Nay thì các vết tích các tường thành không còn, hầu hết đã bị san phẳng để lấy đất xây dựng nhà cửa hoặc làm lối đi. Chỉ còn lại phần móng thành chìm dưới đất là có thể khai quật để nghiên cứu. Tuyến tường thành nằm trên địa bàn thôn Chi Phong còn khá nguyên vẹn, nhưng đã được dùng làm đê ngăn lụt, nên vùi lấp hết dấu vết tường thành thời Đinh – Lê, điển hình là thành Dền. Tường Vầu trở thành lối đi, tường Bin, tường Bồ là đập ngăn nước.

    Nhìn chung, Kinh đô Hoa Lư thời Đinh - Tiền Lê thế kỷ X đã được vua Đinh triệt để lợi dụng địa hình hiểm yếu của thiên nhiên bao bọc tạo nên một toà thành bất khả xâm phạm. Chính vì vậy trong suốt 42 năm trời tồn tại, vào Kinh đô Hoa Lư, giặc Cử Long (Thanh Hoá), hàng ngàn chiến thuyền của vua Chiêm Thành do Ngô Nhật Khánh dẫn đường đã nhiều lần muốn đánh… đều thất bại thảm hại. Tiếp tục công tác nghiên cứu, khai quật các tường thành, cho phục dựng toàn bộ hoặc một số tuyến thành là việc rất nên làm, và cần kíp hiện nay khi lễ kỷ niệm một ngàn năm Thăng Long không còn là bao xa!

    Đặng Công Nga



    (Nguồn: Thế giới Di sản)



    Sưu tầm 

     


    Nhắn tin cho tác giả
    Đoàn Thị Hồng Điệp @ 10:50 09/01/2009
    Số lượt xem: 3447
    Số lượt thích: 0 người
     
    Gửi ý kiến