Thông tin

Tài nguyên dạy học

Thống kê

  • truy cập   (chi tiết)
    trong hôm nay
  • lượt xem
    trong hôm nay
  • thành viên
  • Điều tra ý kiến

    Bạn thấy trang này như thế nào?
    Đẹp
    Đơn điệu
    Bình thường
    Ý kiến khác

    Ảnh ngẫu nhiên

    NoiNayCoAnhSonTungMTP4772041.mp3 Bai_lam_so_3.flv Bai_thi_so_2.flv Bai_lam_so_1.flv Earth_hour_is_not_turn_off_lights_and_burn_candles.jpg Loan_dem_giang_sinh_2012.swf Giac_mo_trua8.swf Trian1.swf Tim_ve_dai_duong.swf Hatinhminhthuong.swf Kiniemmaitruong.swf Hmtuht.swf CRVIETNAM.swf QuehuongtoiB.swf VMai_chucmung831.swf 1329139651_17.jpg H_n_year_ht.swf Khuc_nhac_giang_sinh1.swf Bai_ca_nguoi_giao_vien_nhan_dan.swf Clock_hoacucvang_thang111.swf

    Thành viên trực tuyến

    1 khách và 0 thành viên

    Chào mừng quý vị đến với Chào mừng bạn đến với website của Đoàn Thị Hồng Điệp.

    Quý vị chưa đăng nhập hoặc chưa đăng ký làm thành viên, vì vậy chưa thể tải được các tư liệu của Thư viện về máy tính của mình.
    Nếu đã đăng ký rồi, quý vị có thể đăng nhập ở ngay ô bên phải.
    Gốc > Nhân vật lịch sử >

    Phan Bá Vành

    Phan Bá Vành quê ở làng Minh Giám, nay là làng Nguyệt Giám, huyện Vũ Thư, tỉnh Thái Bình, thuở nhỏ nhà nghèo, cha chết sớm phải đi mò cua bán cá giống, lớn lên đi làm thuê cày mướn cho các nhà giàu trong vùng, nhưng vẫn đói, chẳng đủ miếng cơm nuôi thân, lại còn phải nuôi mẹ nuôi vợ, nhiều hôm phải nhịn bữa, lấy gạo đem về nuôi mẹ, nhưng ông có một sức khỏe phi thường, tay dài như vượn, lại có tài ném lao, dùng những đoạn tre ngắn vót nhọn ném đâu trúng đó, mười phát như một, có thể ném xa hàng mẫu ruộng.

    Tình hình lúc ấy dưới trều Nguyễn, nạn đói xảy ra liên tiếp, thời Gia Long xảy ra 6 trận đói, thời Minh Mệnh 10 trận đói, vùng Sơn Nam Hạ, qua thống kê 13 huyện nhân dân bỏ làng phiêu tán mất 108 xã thôn, bỏ hoang hơn 12700 mẫu ruộng(a) . Ðến nỗi cỏ lau mọc hoang dại thú rừng về ở. Ðã vậy thuế khóa lao dịch rất nặng nề, mỗi người dân đi làm công không cho Nhà nước, mỗi năm mất 60 ngày, nạn nhũng lạm quan lại, cường hào cướp đoạt của dân đến 8,9 phần, nhiều người chết đói để lại vợ góa con côi. Cuộc khởi nghĩa nổi lên khắp nước.... thời Gia Long 90 cuộc, đến Minh Mệnh 230 cuộc. Người nông dân quá nghèo khổ ở vùng Sơn Nam Hạ, cũng không thể ngồi yên chờ chết được nữa. Năm 1821 Phan Bá Vành và một số bạn cùng chí hướng tập hợp dân nghèo nổi lên khởi nghĩa chống lại bọn tham quan ô lại, cướp của nhà giàu để cứu dân đói.
    Nghĩa binh đánh chiếm hai đồn Trà Lý và Lân Hải, giết chết cả hai tên Thú ngự sứ Ðặng Ðình Liễn và Nguyễn Trung Diễn, rồi tiến đánh các phủ huyện. Phan Bá Vành đã liên kết được với chức Thú ngự sứ của Ba Lạt và Vũ Ðức Cát. Ðoàn binh thuyền của triều đình chở lương thảo, quân khí gồm 12 chiếc đã bị Phan Bá Vành phục kích ở Cồn Tiên, Bác Trạch (thuộc huyện Trực Ninh - Nam Hà) đánh úp, cướp hết.
    Tin này khiến cho Trấn thủ Sơn Nam Lê Mậu Cúc, một danh tướng đất Bắc, một phò mã Hoàng triều, vội vàng kéo toàn bộ binh mã trong trấn, xuống tiễu phạt. Qua hai trận giao tranh, Lê Mậu Cúc đã bị Phan Bá Vành chém chết ở Trà Lý. Sau trận đánh lừng lẫy danh tiếng ấy, thanh thế nghĩa quân vượt lên như triều dâng sóng dậy, Ba Hùm ở Thượng đạo, Thanh Hóa cũng kéo 3000 người Mường xuống hội binh hợp lực với Bá Vành. Nhân một đêm có sao chổi xuất hiện nhân dân vùng Sơn Nam truyền nhau:

     

    Trên trời có ông sao Tua
    Ở làng Minh Giám có vua Bá Vành


    Bá Vành xây thành đắp luỹ ở vùng Trà Lũ (huyện Giao Thủy, phủ Thiên Trường, Trấn Sơn Nam Hạ) được nhân dân thêo về rất đông. Nghĩa quân đánh chiếm khắp vùng đồng bằng xuống tận miền biển, đời sống nhân dân được giải phóng. Năm Bính Tuất (1826), nghĩa quân tung ra một trận đánh quyết định: Chiếm Phủ Bo (tức là phủ thành Kiến Xương, nay là thị xã Thái Bình), đầu não của vùng Thái Bình lúc bấy giờ.
    Tin tức báo về triều đình Huế, vua Minh Mạng vội sai Thống chế Trương Phúc Ðặng đem đại quân ra đánh, Trương Phúc Ðặng là một tướng trụ cột của triều đình, kéo quân qua đường Thư Trì qua bến Mỹ Bổng, gặp quân Phan Bá Vành. Hai tướng đánh nhau rất hăng, suốt ba ngày bất phân thắng bại, Trương Phúc Ðặng lừa lúc Bá Vành phi ngựa tới bèn dùng côn sắt ném mạnh sang Bá Vành, Bá Vành tránh được, đầu ngựa bị trúng côn chết, Bá Vành bèn ném lap sang, một món sở trường, Phúc Ðặng cũng bắt được, nhưng đến chiếc lao thứ mười, Bá vành ngồi xuống dưới ném lên, Phúc Ðặng không bắt được, bị lao ném xuyên ngực tung trên mình ngựa mà chết.
    Quân triều bại trận. Nghĩa quân tiến ra đánh chiếm các huyện Tiên Minh, Nghi Dương ở tỉnh Hải Dương, thanh thế lẫy lừng.

    Tin Thống chế Trương Phúc đặng bị giết chết, vua Minh Mệnh rất lo sợ, vội triệu tập các quan đại thần bàn cách đánh, sau khi bàn luận, biết cách dùng vũ lực xung trận không thể thắng nổi, nên phải dùng cách đóng đồn bao vây triệt đường tiếp tế lương thực, một mặt dùng chính trị, đặt quan Kinh lược tham biện dùng chính sách lường gạt mị dân, tách mối quan hệ với nghĩa quân: Minh Mệnh sai Phạm Văn Lý làm thống tướng, binh bộ Thị lang Nguyễn Công Trứ làm Tham tán, phó đô Thống chế Nghệ An Nguyễn Văn Hiếu làm Sơn Nam kinh lược đại sứ, Hình Bộ thượng thư Hoàng Kim Xán, Binh bộ thị lang Thân Văn Duy làm Tham biện kinh lược sự vụ, cả một đoàn triều quan tướng sĩ kéo đại quân ra bắc.
    Phan Bá Vành lúc này vẫn đóng ở đồn Trà Lũ - quân triều kéo đến Sơn Nam lần này đổi cách đánh, né tránh tất cả các cuộc giao chiến với nghĩa quân, đóng quân thành những đồn lớn vây quanh vùng hoạt động của Pha Bá Vành, thỉnh thoảng dùng súng thần công nã vào trại quân của Bá Vành, còn thì chủ yếu làm vây cánh cho bọn Kinh lược Nguyễn Văn Hiếu, Hoàng Kim Xán và Thân Văn Duy trị dân, triệt đường lương thảo của nghĩa quân. Những đồn quân của Văn Lý thường được phòng thủ vững. Có lần Phan Bá Vành đem 5000 quân trong đêm 3 lần tấn công mà không vào được quân doanh của hắn. Bị bao vây, các cánh quân ở đồn xa phải tụ về Trà Lũ quanh chủ tướng, cùng nhau xây đồn cố thủ. Có nhiều tướng lĩnh đã khuyên Phan Bá Vành nên đánh ngay lúc quân triều mới đến còn sơ hở, nhưng không nghe lại bị vợ lẽ là Trần Thị Tú, con gái Phủ Bo bắt được lúc chiếm phủ này khuyên cố thủ. Ðến lúc vòng vây càng ngày càng xiết chặt, quân triều đình đã cờ quạt khắp đồng nội vây kín, quân Bá Vành không còn chỗ hở. Muộn mất rồi, nghĩa quân không thể nào thoát khỏi vòng vây trùng điệp. Phan Bá Vành uất nghẹn tận cổ biết mắc mưu bèn đem Thị Tú chém đầu. Nghĩa quân cùng nhân dân Trà Lũ được lệnh sắm sửa mai cuốc, thúng sọt, mang theo binh khí, sẵn sàng đêm đến, họ khơi một con ngòi chạy từ sông Cát Giang thông đến sông Ngô Ðồng mở đường máu để Bá Vành phá vây (tức là con sông chảy qua huệyn Xuân Trường ngày nay gọi là Cống Vành). Mờ sáng, nghĩa quân theo đường sông đào, ồ ạt ra ngoài, họ liều chết với quân triều suốt cả ngày hôm ấy, máu chảy đỏ cả đoạn sông. Phan Bá Vành bị trúng thương, được một tuỳ tùng cõng chạy giấu trong một vạt lau rậm bên bờ tả sông Ðồng Giang. Nghĩa quân lớp bị chết, lớp bị bắt, lớp trốn thoát, tan tát hết.
    Sau bảy ngày, vết thương nặng quá, Phan Bá Vành cho gọi Cai Tổng Lê Tuấn là con một nghĩa quân thân tín ở Hoàng Nha, cõng ông về nhà ba ngày hết sức cứu chữa, nhưng không sống nổi, ông bảo làm một cái cũi khiêng ông để đi nộp quan lấy thưởng. Ðến địa phận xã Ðồng Phú, huyện Thượng Nguyên (miền nam phía đất Mỹ Lộc, Nam Ðịnh ngày nay). Ông đã tự móc rốn, moi ruột tự tử trong cũi. Bấy giờ là năm Ðinh Hợi, Minh Mệnh thứ 8 (1827).
    Sau đó phong kiến nhà Nguyễn đã phanh thây Bá Vành thành bốn mảnh, còn đầu thì chặt đem bâu khắp các miền đồng bằng, ven biển, địa bàn cuộc khởi nghĩa do Bá Vành lãnh đạo.
    Phan Bá Vành tuy mất nhưng để lại một nỗi thương tâm và cảm phục của người nông dân nghèo vùng Sơn Nam, nhắc đến ông ai cũng phải bái kính.
    (Viết theo tài liệu phong trào nông dân khởi nghĩa, mục Phan Bá Vành từ trang 210-229 và dựa theo lịch sử Chế độ phong kiến tập 3 - ký hiệu 16 CÐPK T.505-506)

    Theo trích lược Gia phả họ Phan


    Nhắn tin cho tác giả
    Đoàn Thị Hồng Điệp @ 16:57 03/04/2010
    Số lượt xem: 1914
    Số lượt thích: 0 người
     
    Gửi ý kiến