Thông tin

Tài nguyên dạy học

Thống kê

  • truy cập   (chi tiết)
    trong hôm nay
  • lượt xem
    trong hôm nay
  • thành viên
  • Điều tra ý kiến

    Bạn thấy trang này như thế nào?
    Đẹp
    Đơn điệu
    Bình thường
    Ý kiến khác

    Ảnh ngẫu nhiên

    Anh_Van_Giao_Tiep_Cho_Nguoi_Hoan_Toan_Mat_Goc___Ruby_Thao_Tran.flv NoiNayCoAnhSonTungMTP4772041.mp3 Bai_lam_so_3.flv Bai_thi_so_2.flv Bai_lam_so_1.flv Earth_hour_is_not_turn_off_lights_and_burn_candles.jpg Loan_dem_giang_sinh_2012.swf Giac_mo_trua8.swf Trian1.swf Tim_ve_dai_duong.swf Hatinhminhthuong.swf Kiniemmaitruong.swf Hmtuht.swf CRVIETNAM.swf QuehuongtoiB.swf VMai_chucmung831.swf 1329139651_17.jpg H_n_year_ht.swf Khuc_nhac_giang_sinh1.swf Bai_ca_nguoi_giao_vien_nhan_dan.swf

    Thành viên trực tuyến

    32 khách và 2 thành viên
  • Nguyễn Bình Phương Nhi
  • Trần Hiếu Ninh
  • Chào mừng quý vị đến với Chào mừng bạn đến với website của Đoàn Thị Hồng Điệp.

    Quý vị chưa đăng nhập hoặc chưa đăng ký làm thành viên, vì vậy chưa thể tải được các tư liệu của Thư viện về máy tính của mình.
    Nếu đã đăng ký rồi, quý vị có thể đăng nhập ở ngay ô bên phải.
    Gốc > Truyền thống dân tộc >

    SINH HOẠT CHỦ ĐIỂM-CHIẾN THẮNG RẠCH GẦM - XOÀI MÚT-20/1/1785

     

     

     

     

    Rạch Gầm-Xoài Mút tăm tăm

    Xê xuống chút nữa tới Vàm Mỹ Tho

    Bần Gie đóm đậu sáng trời

    Rạch Gầm-Xoài Mút muôn đời oai linh

     

    1. VỊ TRÍ ĐỊA LÝ:

      Một nhánh sông Rạch Gầm - Xoài Mút

    Rạch Gầm-Xoài Mút là hai con rạch, thuộc hai nhánh của sông Tiền ( Một nhánh lớn của sông Mê Kông), chảy qua địa bàn các xã Kim Sơn, Thới Sơn, huyện Châu Thành, tỉnh Tiền Giang

    - Rạch Gầm còn có tên khác là Sầm Giang ( ở 1 số sách còn ghi là Carăm – có nghĩa là con cọp), một nhánh sông nhỏ tách ra từ sông Tiền, đoạn gần TP Mỹ Tho.

    -Xoài Mút cách Rạch Gầm 7 km cũng là một chi lưu của sông Tiền dài khoảng 8km. ( Một số sách giải thích Xoài Mút có từ tên gọi cây xoài hột, khi ăn chỉ mút hột của nó)

    Cả hai con rạch cùng tách ra rồi lại đổ vào sông Tiền. Nơi đây từng ghi dấu chiến thắng của Nguyễn Huệ trước 5 vạn quân Xiêm hồi thế kỷ XVIII 

    2. DIỄN BIẾN LỊCH SỬ TRẬN RẠCH GẦM – XOÀI MÚT:

     

    Tháng 7/1784, mượn cớ giúp Nguyễn Ánh chống Tây Sơn, khoảng 50.000 quân Xiêm và hơn 300 chiến thuyền do Chiêu Tăng, Chiêu Sương, Sa Uyển, Chiêu Chuỳ Biện chỉ huy cùng 3.000 đến 4.000 quân Nguyễn Ánh theo 2 đường thuỷ bộ tiến vào Kiên Giang. Cuối năm 1784, quân Xiêm - Nguyễn chiếm được một số vùng đất phía Tây Gia Định, đóng quân ở căn cứ Trà Tân (nay thuộc tỉnh Tiền Giang) để chuẩn bị đánh thành Mỹ Tho và Gia Định. Tháng 1/1785, Nguyễn Huệ đưa 20.000 quân thuỷ bộ từ Quy Nhơn vào Gia Định. Không chủ trương phòng thủ Gia Định đang bị uy hiếp, Nguyễn Huệ đưa quân lên Mỹ Tho quyết chiến với quân Xiêm. Trong những ngày đầu, Nguyễn Huệ dùng lực lượng nhỏ thăm dò, nghi binh, cử người mang của cải cầu hoà với Chiêu Tăng nhằm tạo sự chủ quan, gây chia rẽ nội bộ và dụ quân Xiêm - Nguyễn sớm tiến đánh Mỹ Tho. Đoạn sông Mỹ Tho từ Rạch Gầm đến Xoài Mút (khoảng 6-7 km) được chọn làm nơi quyết chiến. Rạng sáng ngày 19/1/1785, Chiêu Tăng chỉ huy toàn bộ lực lượng theo đường thuỷ, đẩy quân Nguyễn đi trước, tiến đánh thành Mỹ Tho. Khi hầu hết thuyền quân Xiêm - Nguyễn lọt vào trận địa phục kích tại Rạch Gầm - Xoài Mút, quân Tây Sơn dùng pháo đặt trên thuyền, trên bờ và cù lao Thới Sơn bắn áp đảo, đồng thời thuỷ binh từ các nhánh sông tiến ra và từ Mỹ Tho kéo lên chặn đầu, khoá đuôi, đánh tạt sườn. Bộ binh Tây Sơn đón lõng diệt tàn quân chốn chạy trên bờ. Kết quả toàn bộ chiến thuyền và phần lớn quân Xiêm - Nguyễn bị diệt. Chiêu Tăng, Chiêu Sương cùng vài nghìn quân sống sót mở đường máu rút về Xiêm. Nguyễn Ánh ở phía sau vội quay lại lui trốn sang Xiêm. Chỉ một trận quyết chiến chiến lược, Nguyễn Huệ đã đập tan ý đồ bán nước của Nguyễn Ánh cùng âm mưu xâm lược của quân Xiêm

    Trận Rạch Gầm - Xoài Mút là một trong những trận thủy chiến lớn nhất và lừng lẫy nhất trong lịch sử chống ngoại xâm của dân tộc ta.

    Trận đánh diễn ra trên một đoạn sông Mỹ Tho vào lúc trời còn chưa sáng, ánh lửa đom đóm còn lập lòe trên những cây bần ven sông nhô ra mặt nước như một câu ca dao dân gian đã diễn tả:

    Bần gie lửa đóm sáng ngời, Rạch Gầm soi dấu muôn đời uy linh

    Và trận đánh kết thúc rất nhanh chóng trong ngày hôm đó, ngày 19 tháng 1 năm 1785. Chỉ trong khoảng một ngày, khoảng 2 vạn quân Tây Sơn đã giao chiến và đánh tan tành hơn 5 vạn quân Xiêm - Nguyễn, tiêu diệt gần 4 vạn quân Xiêm và hàng nghìn quân Nguyễn.

     khang_chien_chong_xiem_1785_400

     

    luoc_do_tran_rach_gam_-_xoai_mut__400 

    Lược đồ chiến thắng Rạch Gầm – Xoài Mút

     

    Bản đồ Trận Rạch Gầm - Xoài Mút

    Xiêm không phải là một nước lớn, quân đội Xiêm không phải là một quân đội thiện chiến, hùng hậu. Nhưng cuộc chiến tranh xâm lược của quân Xiêm vào cuối thế kỷ XVIII vẫn là một nguy cơ nghiêm trọng đe dọa độc lập, chủ quyền và toàn vẹn lãnh thổ của đất nước. Cuộc kháng chiến chống Xiêm có vị trí quan trọng của nó trong lịch sử và có những khó khăn, phức tạp riêng. Quân Xiêm tuy có 5 vạn nhưng được bọn phong kiến phản động trong nước tiếp sức hưởng ứng, ủng hộ về mọi mặt. Quân địch lại chiếm được nửa đất Gia Định. Trong lúc đó, phong trào Tây Sơn chỉ mới giải phóng được phần lớn đất Đàng trong và đang phải đối phó với thù trong giặc ngoài ở cả hai phía Bắc, Nam. Thế mà sau khoảng 10 ngày chuẩn bị, với quân số chưa bằng một nửa quân địch, quân Tây Sơn do Nguyễn Huệ lãnh đạo đã thực hành một trận quyết chiến chiến lược thắng lợi hết sức oanh liệt, giòn giã.

    Bằng chiến thắng Rạch Gầm - Xoài Mút, quân Tây Sơn đã giành được thắng lợi quyết định, quét sạch quân xâm lược ra khỏi đất Gia Định, thu hồi những vùng đất bị chiếm đóng và làm tiêu tan tham vọng của vua Xiêm đối với phần lãnh thổ cực Nam của nước ta. Chính các sử thần triều Nguyễn cũng nhận thấy: “Người Xiêm từ sau cuộc bại trận năm Giáp Thìn, miệng tuy nói khoác mà lòng thì sợ Tây Sơn như cọp” (Sử quán triều Nguyễn, Đại Nam thực lục, sách đã dẫn, t. II, tr. 65). Vua Xiêm Cha-kri I cũng phải thừa nhận: quân Xiêm “đại bại”, bọn Chiêu Tăng, Chiêu Sương “ngu hèn, kiêu căng, hung hãn đến nỗi bại trận” làm “bại binh, nhục quốc” (Vũ Thế Dinh, Mạc Thị gia phả, sách đã dẫn).

    3. Ý NGHĨA LỊCH SỬ

     

    Rạch Gầm - Xoài Mút là nơi đầu tiên trên địa bàn phía Nam của Tổ quốc đã diễn ra một trận thủy chiến chiến lược đánh tan 300 chiến thuyền, 5 vạn quân Xiêm xâm lược và tập đoàn phong kiến bán nước Nguyễn Ánh vào đêm 19 rạng sáng 20 tháng 01 năm 1785.

    Đây là một trận đánh lớn, có tác dụng đẩy lui ý chí chiến đấu của Xiêm La, buộc họ phải chấm dứt can thiệp quân sự vào Đại Việt. Thắng lợi thu được từ cuộc chiến có tác dụng bảo đảm an ninh cho nhà Tây Sơn ở miền Nam trong một khoản thời gian nhất định. Ngoài ra, các nhà sử học đời sau đánh giá nó là một trong những chiến thắng lớn nhất của dân tộc Việt Nam trước ngoại xâm

    Có thể nói, chiến thắng Rạch Gầm - Xoài Mút là một chiến công chống ngoại xâm lừng lẫy của nhân dân Đàng Trong, lớn nhất trong 5 thế kỷ kể từ chiến thắng Bạch Đằng ở thế kỷ thứ 13. Với chiến thắng này, nhân dân miền Nam đã nêu cao truyền thống anh hùng của dân tộc và xứng đáng là bức thành kiên cố phía Nam của Tổ quốc.

    Huyền thoại về trận thủy chiến oai hùng được lưu truyền từ đời này sang đời khác. Thế hệ đi trước truyền ngọn lửa truyền thống cho thế hệ đi sau. Ngọn lửa ấy không bao giờ lưu mờ trong lòng những người con Rạch Gầm – Xoài Mút (Tiền Giang). Chính vì thế, trải qua hai cuộc kháng chiến ác liệt, những người con của vùng đất lịch sử này nối tiếp nhau bảo vệ quê hương, bảo vệ uy danh Rạch Gầm – Xoài Mút, viết tiếp trang sử truyền thống của dân tộc mà tổ tiên, ông cha ta dày công tạo dựng. Hình ảnh người anh hùng áo vải Nguyễn Huệ luôn là tấm gương sáng ngời cho hậu thế noi theo

    Chiến thắng Rạch Gầm - Xoài Mút là chiến công chống ngoại xâm vô cùng oanh liệt của nhân dân miền cực Nam đất nước. Lập nên vũ công huy hoàng đó, nhân dân miền Nam đã xứng đáng là bức tường thành bất khả xâm phạm của Tổ quốc Việt Nam anh hùng và Nguyễn Huệ, người anh hùng nông dân 32 tuổi, vị tướng tài ba của quân Tây Sơn, đã trở thành một anh hùng dân tộc

    Chiến thắng Rạch Gầm - Xoài Mút còn giáng một đòn đích đáng, vạch trần chân tướng phản bội của Nguyễn Ánh, đập tan lực lượng quân sự và ảnh hưởng chính trị của bè lũ phong kiến phản động này.

    Cuộc kháng chiến chống Xiêm thắng lợi mà khâu quyết định là trận Rạch Gầm - Xoài Mút đã đưa phong trào Tây Sơn phát triển lên một trình dộ mới. Từ đấy, phong trào Tây Sơn làm chủ toàn bộ đất Đàng trong và có điều kiện tiến ra Đàng ngoài lật đỗ nền thống trị của tập đoàn phong kiến phản động vua Lê chúa Trịnh, làm nhiệm vụ lập lại nền thống nhất đất nước, bảo vệ độc lập dân tộc Cũng từ đấy, phong trào Tây Sơn trở thành phong trào quật khởi của cả dân tộc, kết hợp chặt chẽ trong mục tiêu tinh thần dấu tranh và tổ chức lực lượng, tính chất ác liệt của cuộc đấu tranh giai cấp và đấu tranh dân tộc. Đó là nét đặc sắc tạo nên nguồn sức mạnh kỳ diệu cho phong trào Tây Sơn trong cuộc chiến đấu liên tục chống thù trong giặc ngoài, lập nên một chuỗi chiến công bất diệt trong lịch sứ dân tộc.

    Chiến thắng Rạch Gầm - Xoài Mút đã nêu cao truyền thống thủy chiến lâu đời và ưu việt của quân dân ta, đã kế thừa và phát huy kinh nghiệm phong phú của những trận thủy chiến trước đây, tiêu biểu là chiến thắng Bạch Đằng thời Ngô Quyền phá quân Nam Hán (năm 938) và thời Trần Hưng Đạo diệt quân Nguyên (năm 1288).

    4. NGHỆ THUẬT QUÂN SỰ CỦA VỊ TƯỚNG TÀI  BA

    Tượng Tây Sơn tam kiệt tại bảo tàng Quang Trung.

    Chiến thắng Rạch Gầm - Xoài Mút là kết quả chiến đấu ngoan cường, mưu trí của quân đội Tây Sơn được sự tham gia, cổ vũ của nhân dân Gia Định dưới sự tổ chức, lãnh đạo tài tình của Long nhương tướng quân Nguyễn Huệ. Với vũ công vang lừng này, Nguyễn Huệ đã nâng cao và hoàn thiện thêm một bước quan trọng trong nghệ thuật quân sự của quân đội Tây Sơn.

    Đưa quân vào Gia Định với nhiệm vụ nhanh chóng tiêu diệt quân Xiêm - Nguyễn, Nguyễn Huệ không tổ chức đánh tiêu hao từng bước rồi tiến lên phản công lớn, cũng không tiến công vào căn cứ có phòng thủ và tập trung nhiều binh lực địch. Nguyễn Huệ chủ trương dùng mưu nhử địch ra khỏi căn cứ, kéo chúng đến một địa hình có lợi nhất để tiêu diệt bàng lối đánh mai phục, vận động. Tầm mắt chiến lược, tài năng lỗi lạc và trí thông minh sắc sảo của vị tướng chỉ huy quân Tây Sơn thể hiện ở nghệ thuật nhử địch, lợi dụng địa hình, xác định khu vực quyết chiến, cách sử dụng binh lực và bố trí thế trận.

    Trong tư tưởng chỉ đạo, Nguyễn Huệ luôn  luôn quán triệt và đặt lên hàng đầu quyết tâm đánh tiêu diệt, đánh nhanh, triệt để. Trên khu vực quyết chiến, tuy quân số ít hơn nhiều so với địch, nhưng biết khéo nhử địch, tận dụng địa hình, sử dụng và bố trí lực lượng chính xác, Nguyễn Huệ đã bày ra một thế trận lợi hại, chặt chẽ, hoàn chỉnh. Đó là thế trận bất ngờ bao vây toàn bộ quân dịch đang vận động trên sông, đánh chặn đầu khóa đuôi rồi công kích mạnh vào cạnh sườn, đánh cả trên sông và trên bờ, nhằm bao vây, chia cắt và tiêu diệt. Đây là một trận thủy chiến nên thủy binh Tây Sơn giữ vai trò chủ yếu, nhưng có sự tham gia hiệp đồng tác chiến của bộ binh. Đặc biệt trong trận đánh này, hỏa lực của quân đội Tây Sơn bao gồm đại bát đặt trên chiến thuyền và bố trí trên bờ, đã được sử dụng đến mức cao và phát huy uy lực to lớn của nó, áp đảo địch ngay từ đầu.

     

    5. ĐẾN THĂM KHU DI TÍCH RẠCH GẦM – XOÀI MÚT:

    Khu di tích Chiến thắng Rạch Gầm - Xoài Mút tọa lạc tại ấp Đông, xã Kim Sơn, huyện Châu Thành, tỉnh Tiền Giang, nằm dọc bờ sông Tiền, ngay mặt tiền tỉnh lộ 864, cách Mỹ Tho khoảng 12 km về phía tây. Khởi công từ năm 2001, di tích đã được đưa vào sử dụng vào ngày 20 tháng 01 năm 2005 nhân kỷ niệm 220 năm ngày chiến thắng Rạch Gầm - Xoài Mút, nhìn tổng quan, đây là một khu di tích đẹp, thoáng mát, thơ mộng, nằm cạnh bờ sông xen giữa khu vườn cây ăn trái, bên cạnh có nhà hàng Rạch Gầm với lối kiến trúc gỗ, tre, nứa rất mát mẻ và lạ mắt.

    Khu di tích gây ấn tượng ngay từ bên ngoài bởi tường rào bao bọc xung quanh, được cách điệu bằng hình những chiếc thuyền nhấp nhô trên sóng, gợi nhớ lại trận thủy chiến oai hùng thuở trước. Khu di tích được chia làm ba phân khu chức năng:

    Khu vực thứ nhất - Nhà trưng bày số 1: trưng bày dãy tranh ghép gốm và nhiều hiện vật liên quan đến trận đánh, nằm ngay dưới chân tượng đài. Vòng ngoài nhà trưng bày được bao bọc bởi dãy phù điêu bằng đồng, cao khoảng 70cm, nặng 6 tấn, hoa văn chạm khắc hình người và chim lạc được cách điệu bằng mặt trống đồng. Trên vách tường bên trong nhà trưng bày là dãy tranh ghép gốm màu cao 1,8m, gồm 4 chương: khẩn hoang, lập ấp, trận thủy chiến Rạch Gầm và khải hoàn; cùng hai mảng phù điêu chim muông và hoa trái.

     

    Khu chức năng thứ hai :  Nhà trưng bày số 2: trưng bày bộ sưu tập hiện vật về Rạch Gầm - Xoài Mút, bao gồm những phương tiện sử dụng và vũ khí gươm giáo của quân Tây Sơn Nguyễn Huệ và quân Xiêm, khu này nằm ngay cổng bên bờ sông Tiền. Có khoảng 564 hiện vật lớn nhỏ về Rạch Gầm- Xoài Mút, được sưu tập trong suốt một thời gian dài. Đó là những hiện vật vô giá. Ngoài những tô, chén, nồi đồng còn có những khẩu súng thần công đã từng đại phá chiến thuyền quân Xiêm, cùng rất nhiều gươm giáo mà quân Tây Sơn dùng giết giặc trong trận thủy chiến hơn 220 năm trước. Một trong những hiện vật giá trị và độc đáo nhất là chiếc mỏ neo trên 200 năm tuổi bằng gỗ sao mật, nặng đến nỗi phải một tiểu đội mới nhấc lên được. Một số hiện vật của quân xâm lược cũng được sưu tập trưng bày, trong đó vũ khí chiếm nhiều nhất, chủ yếu là gươm.

     

     

     

    Khu chức năng thứ ba - Nhà cổ Nam Bộ: Ngôi nhà như gợi lại quá khứ thuở cha ông đi khẩn hoang mở đất, để sau đó xây dựng nên một vùng đất trù phú ở phía Nam Tổ quốc. Vào bên trong, du khách dễ cảm nhận những nét quen thuộc trong xây cất ở phương Nam. Nhà được xây dựng 3 gian, 2 chái, 48 cột gỗ căm xe, mái lợp ngói âm dương với diện tích 225m2. Đây là nơi dùng để trưng bày và tiếp khách, đây là ngôi nhà cổ Nam bộ phục chế, được chuyển nguyên vẹn từ Gò Công về.

    Điểm xuyết cho vẻ đẹp hoành tráng của khu di tích là những bãi cỏ xanh mượt, là vườn cây, hoa kiểng được tỉa tót, chăm sóc hết sức công phu. Ở đó có ngôi nhà cổ, có gốc mai vàng, có súng thần công và vẫn còn đó nguyên vẹn cái hào khí của lịch sử.

    Khu di tích Rạch Gầm- Xoài Mút mang ý nghĩa lịch sử sâu sắc, nhằm giáo dục truyền thống và khơi dậy niềm tự hào dân tộc, tinh thần yêu nước quê hương đất nước cho các thế hệ đương thời và mai sau. Không chỉ thế, nơi đây sẽ trở thành điểm tham quan du lịch hấp dẫn. Có lẽ không gì thú vị bằng khi được ngồi trên thuyền dọc theo bờ sông Tiền sóng nước hữu tình, ngắm nhìn vườn cây trái sum suê, trĩu quả, đi qua những dãy cù lao thanh bình và nghe lòng sông rì rào như đang kể về trận chiến năm xưa...

    Đẹp và ấn tượng nhất chính là tượng đài chiến thắng bằng đồng, nặng 20 tấn, cao hơn 8m sừng sững giữa khu di tích. Anh hùng Nguyễn Huệ trong tư thế rút gươm, nhìn về phía bờ sông, hết sức oai nghiêm, uy dũng, bên cạnh ông là binh sĩ đang giương cung và người dân bản địa đang chèo thuyền tạo thành một thể thống nhất, hài hòa. Thai nghén tác phẩm trong một thời gian dài, nhà điêu khắc Nguyễn Hải đã tạo nên một trong những tượng đài đẹp và hoành tráng vào bậc nhất miền Tây. Đến thăm khu di tích ngắm nhìn tượng đài Nguyễn Huệ oai phong, đường bệ, chiêm ngưỡng những hiện vật còn lưu lại, nghe gió sông lồng lộng thổi về sẽ làm cho ta cảm giác hào khí của trận thủy chiến lịch sử vẫn còn phảng phất đâu đây.

    Tượng đài anh hùng dân tộc Nguyễn Huệ nằm ngay trung tâm của di tích. Tượng làm bằng đồng màu nặng 20 tấn, cao hơn 08m, được đặt trên bệ cao mô phỏng hình chiến thuyền do nhà điêu khắc Nguyễn Hải thực hiện. Vòng ngoài nhà trưng bày (dưới chân tượng) là dãy phù điêu bằng đồng bao bọc xung quanh, cao 70cm, diện tích 90m2 , nặng khoảng 6 tấn. Hoa văn trên dãy phù điêu chạm khắc hình người và chim lạc được tác giả cách điệu từ mặt trống đồng. Độ sâu của hoa văn từ 10 12cm. Trên vách bên trong nhà trưng bày là dãy tranh ghép gốm màu như ở công trình Bến Dược Củ Chi gồm 4 chương: khẩn hoang, lập ấp, trận thủy chiến và khải hoàn chiều cao 1,8m có diện tích 57m2 và 2 mãng phù điêu chim muông với cây trái có diện tích 13m2 bằng chất liệu composic. Nhưng nổi bật hơn cả là hình ảnh Nguyễn Huệ oai phong đứng trên chiến thuyền đang rút gươm, bên dưới là nghĩa quân Tây Sơn người chèo thuyền người giương nỏ nhìn về phía sông Tiền như đang chuẩn bị xông lên, tấn công vào lũ quân Xiêm xâm lược.

    Khu di tích Rạch Gầm Xoài Mút đã được Bộ Văn hóa - Thông tin công nhận di tích cấp quốc gia và đang thu hút một số lượng lớn du khách trong và ngoài nước đến tham quan. Công trình này mang ý nghĩa rất sâu sắc nhằm giáo dục truyền thống và khơi dậy niềm tự hào dân tộc. Qua đó giáo dục tinh thần yêu quê hương đất nước cho các thế hệ đương thời và mai sau.

     Sưu tầm 


    Nhắn tin cho tác giả
    Đoàn Thị Hồng Điệp @ 07:32 20/01/2010
    Số lượt xem: 2158
    Số lượt thích: 0 người
     
    Gửi ý kiến